İş hayatında hata, tanımlanmış doğru bir değerden sapma veya iş görenin prosesle ilgili  kabul şartlarını karşılayacak davranışı gösterememesi şeklinde ifade edilmektedir. Gerek ürün ve gerekse hizmet üreten işletmelerde yürütülmekte olan bir faaliyet sürecinde meydana gelecek hatanın, bilgi eksikliği, bilgiyi anlamada ve algılamada güçlük, hata kaynağı ile ilgili risk tanımının doğru yapılamaması ve hata kaynağı analizinin yetersizliği gibi nedenlerden kaynaklandığı şeklinde sınıflandırılır.

Genel  kabul olarak, hata başarısızlık olarak kabul edilmemekle birlikte her hatanın bir karşılığı olduğu da aşikardır. Özellikle, işletmelerde üretime başlamadan önce hata kaynağının bilimsel yöntemlerle öngörülemediği veya hata olduktan sonra kalıcı çözümler üretilemediği durumlarda, imaj ve itibar kaybı başta olmak üzere, maddi ve manevi kayıpların ötesinde müşteri kaybına varacak kadar zorlu bir süreç yaşanabilir.

İş hayatında hata, olağan akışın bir parçası olarak kabul edilir, ancak aynı hatanın tekrar etmesi ise özel durumlar haricinde kabul edilemez. Hata veya uygunsuzluğun tespitinden sonra ilk yapılması gereken, uygun sorun çözme tekniklerini kullanarak hatanın kaynağının tespit edilmesidir. Daha sonra ise hatanın tekrarını önleyecek boyutta düzeltici ve önleyici faaliyetler uygulanarak sonuçlarının izlenmesi gerekliliğidir. Ayrıca, meydana gelen hatanın giderilmesi için sahip olunan tüm imkan ve kabiliyetlerin kullanılmış olmasına rağmen tekrarlanması durumunda ise hatanın özel proses kapsamına alınarak detaylı incelenmesi gerekir.

Geleneksel bakış açısı, bir hata veya uygunsuzlukla karşılaşıldığında öncelikle, mevcut bilgilerin kullanılarak çözüm arama girişiminde bulunmak veya geçmişte yaşanmış benzer hikayeler baz alınarak çözüm aranması şeklinde olmaktadır. Ancak burada temel sorun üretim sürecinde bulunan ve seri üretim onayı verilmiş iş ve işlemlerde meydana gelecek hatanın giderilmesinde mevcut koşulların yetersiz kalması halidir.

İş hayatında kronik hale gelmiş hata veya uygunsuzlukların kalıcı olarak giderilmesi amacıyla mevcut işleyişin sorgulanması ile güncelleştirilmesi için yeni bilgilere veya diğer bir anlatım şekli ile üst bilgilere ihtiyaç olacaktır. İş hayatında aynı iş ve işlemleri sürekli tekrarlayarak farklı sonuçlara ulaşılamayacağı yaklaşımından hareketle, bilgi yetersizliği kaynaklı hataların giderilmesi için konu ile ilgili üst bilgiye ulaşılması ve uygulanması sistemi ve çalışanları rahatlatacaktır. Bu durum işletme faaliyetlerinin daha fazla katma değer sağlayacak şekilde yürütülmesi ile müşteri memnuniyetinin sağlanması konusunda kaldıraç etkisi sağlayacaktır.

İşletmeler üst bilgi ihtiyaçlarını Ar-Ge ve inovasyon gibi sahip oldukları imkan ve kabiliyetleri kullanarak veya üniversiteler, enstitüler, laboratuvarlar, test merkezleri ve danışmalık kuruluşları gibi benzeri organizasyonlardan karşılayabilmektedirler.

Günümüzde üst bilgiyi, sadece hata ve uygunsuzlukların giderilmesi amacının dışında da özellikle Ar-Ge ve ürün geliştirme faaliyetlerinde yaygın olarak kullanıldığına şahitlik etmekteyiz.

Genel Müdür olarak görev yaptığım dönem içinde yüksek teknoloji ürünü olan yeni nesil demiryolu araçlarının (Lokomotif, Ağır Dizel ve Elektrik Motorları, Yük Vagonları vb) TÜLOMSAŞ’ta üretilmesi amacı ile birbirinden farklı süreçler başarıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda yürüttüğümüz çalışmalarımızla ilgili olarak ve özellikle bilginin kazanılması, uygulanması ile üretim kültürüne olan etkilerini gelecek yazılarımda anlatmaya çalışacağım.

Son söz;

• “Hiç hata yapmıyorsanız, hiçbir şey yapmıyorsunuz demektir”
• “Hatasına sahip çıkmak cesaret değil, erdemliliktir.”
• “Hatalarımız bizi eğitir.”