8-) TAM ÜYELİĞİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER

Türkiye'nin Şangay İşbirliği Örgütü'ne (ŞİÖ) tam üye olmasının önünde birden fazla ve önemli engel bulunuyor. Bu engeller, hem örgütün kendi yapısından hem de Türkiye'nin mevcut dış politika yönelimlerinden kaynaklanıyor.

8-1-) NATO Üyeliği Çelişkisi

Türkiye'nin ŞİÖ'ye tam üyeliğinin önündeki en büyük engel NATO üyesi olmasıdır. Türkiye'nin güvenlik altyapısı ve savunma politikaları tamamen NATO ile entegredir. NATO'nun askeri tatbikatları, istihbarat paylaşım mekanizmaları ve ortak savunma anlaşmaları, ŞİÖ'nün benzer yapılarıyla uyuşmaz. ABD liderliğindeki Batı bloğuna karşı bir denge unsuru olarak görülen ŞİÖ’ye, bir NATO ülkesinin tam üye olması, her iki ittifakın da temel prensipleriyle stratejik bir çelişki yaratır.

8-2-) Uygur Meselesi

Türkiye'nin Uygur Türklerine yönelik insani duruşu, ŞİÖ'nün ana üyesi olan Çin'in politikalarıyla çatışmaktadır. Bu durumun arkasında yatan temel neden, hem Türkiye'nin hem de ŞİÖ'nün bu konuya dair yaklaşımlarındaki derin farklılıklardır.

ŞİÖ'nün Yaklaşımı: ŞİÖ'nün en büyük ve en etkili üyesi olan Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde uyguladığı politikaları bir iç güvenlik meselesi olarak görüyor. Örgütün temel prensiplerinden biri, üye ülkelerin iç işlerine karışmamaktır. ŞİÖ, Uygur meselesini, Çin'in "üç kötülük" olarak tanımladığı terörizm, aşırıcılık ve ayrılıkçılıkla mücadele kapsamında ele alıyor. Dolayısıyla, Çin ve diğer ŞİÖ üyeleri, Uygurlara yönelik herhangi bir eleştiriyi, iç güvenliği tehdit eden bir dış müdahale olarak görüyor.

Türkiye'nin Yaklaşımı: Türkiye'nin mevcut Uygur politikası, ŞİÖ'nün ana üyesi olan Çin ile derin bir stratejik ve ideolojik karşıtlık barındırıyor. Türkiye, Uygur meselesini insan hakları bağlamında ele alıyor ve tarihsel, dini ve kültürel bağları nedeniyle, Uygurların durumuna dair endişelerini uluslararası platformlarda zaman zaman dile getirerek, Uygurların haklarının korunmasını savunuyor. Türkiye'deki kamuoyu ve siyasi partiler de bu konuya duyarlı bir yaklaşım sergiliyor. Bu durum, Çin'in iç politikalarını doğrudan eleştiren bir pozisyon anlamına geliyor.

Tam üyelik, Türkiye'nin bu konuda ŞİÖ'nün duruşunu benimsemesini veya en azından bu konudaki eleştirilerini geri çekmesini gerektirebilir. Türkiye, ŞİÖ üyeliği için Uygur meselesinde daha sessiz bir politika izlerse, bu durum ülke içindeki kamuoyundan tepki çekebilir. Bu nedenle, ŞİÖ ile yakınlaşmak, Türkiye'nin iç ve dış politikaları arasında bir denge kurmasını gerektirecektir.

8-3-) Üye Ülkelerin Onayı

ŞİÖ'ye yeni bir tam üyenin kabulü için mevcut tüm üyelerin onay vermesi gerekir. Türkiye'nin tam üyelik başvurusunda bulunması halinde, Çin ve Rusya, Türkiye'nin NATO ve Batı ile olan bağları nedeniyle çekincelerini dile getirebilir. Ayrıca Hindistan ve Pakistan gibi üyeler arasındaki gerilimler de yeni bir üye için konsensüs sağlamayı zorlaştırabilir.

8-4-) Politika Çatışması

ŞİÖ, özellikle Orta Asya'da güvenlik ve istikrar konularına odaklanmıştır. Örgütün ana hedefleri arasında terörle mücadele, sınır güvenliği ve ekonomik işbirliği yer alsa da Türkiye'nin kendi jeopolitik öncelikleri ve bölgesel rolleri, ŞİÖ'nün mevcut politikalarıyla her zaman örtüşmeyebilir.