Jeopolitik ve jeostratejik konumu nedeniyle Pakistan, tarihi boyunca bölge dışı güçlerin ilgi ve etki alanında olmuştur. Egemen güçlerin Pakistan’la olan ilişkileri konjonktüre göre değişkenlik göstermiş, bu durum Pakistan dış politikasında inişli çıkışlı bir süreç yaşanmasına neden oluştur.
Bu manada, Sovyetler birliği (Rusya), ABD ve Çin’in Pakistan’a yaklaşımı ve Pakistan’ın bu ülkelerle olan ilişkileri Pakistan dış politikasını şekillendirdiği gibi, Pakistan’ın dış politika tercih ve uygulamaları da anılan ülkelerin Pakistan’a yönelik politikalarında belirleyici olmuştur.
Pakistan’ın dış politikasında belirleyici olan bir diğer önemli unsur ise Hindistan’la arasında bağımsızlıktan bugüne süre gelen çatışmacı süreçtir.
SOVYETLER BİRLİĞİ (RUSYA) İLE İLİŞKİLER
Pakistan-SSCB ilişkileri, SSCB-Hindistan ilişkilerinin seyrine göre şekil değiştirmiştir. 1947-1991 arasında SSCB, Keşmir çatışması nedeniyle Pakistan’ın üç savaş yaptığı Hindistan Cumhuriyeti'ne destek vermiştir.
1958 darbesinin ABD destekli olduğu ve Pakistan’ı ABD etki alanı hâline getirdiği yönündeki algılar, Sovyetlerin Pakistan’a karşı Hindistan’ın yanında yer almasına neden olmuştur. 1965 ve 1971 yıllarında yaşanan Hindistan-Pakistan savaşları sırasında Sovyetlerin Pakistan aleyhine politika izlemesi ve Hindistan’ın başlıca silah tedarikçisi olması, iki ülkeyi uzaklaştırmıştır.
1973 yılında iktidara gelen Bhutto döneminde Sovyetlerle olan ilişkiler tarihin en iyi düzeyine yükselirken, Pakistan’ın SEATO ve CENTO ile ilişkileri askıya alınmış Jimmy Carter yönetimindeki ABD ile ilişkiler de bozulmuştur.
2011 yılında Putin, Pakistan’ın Şangay İşbirliği Örgütü’ne katılma başvurusunu desteklediğini açıklamış, Pakistan’ın çelik fabrikaları ve Thar kömür işletmeleri projelerine teknolojik destek önermiş ve Rusya, Pakistan içerisindeki NATO saldırılarını kınamıştır.
HİNDİSTAN İLE İLİŞKİLER
1947'den beri Pakistan'ın bölgesel meseleler yüzünden komşusu Hindistan ile ilişkileri sıkıntılı olmuştur. Hindistan ve Pakistan, 20. yüzyıl boyunca Keşmir meselesi yüzünden üç konvansiyonel savaş yapmıştır. Hindistan'ın yönettiği Keşmir'in özerkliğini iptal etmesinin ardından Pakistan, 2019'dan beri Hindistan ile ilişkilerini dondurmuştur. Keşmir’i stratejik açıdan vazgeçilmez gören Hindistan ve Pakistan bölgedeki varlıklarını tavizsiz biçimde sürdürüyor. Bu durum bölgeye müdahale konusunda dış güçlerin işini kolaylaştırmaktadır.
Pakistan’ın dış politikası Hindistan ile ilişkilerinin yakın etkisi altındadır. Pakistan için Hindistan sürekli ve değişmez bir düşman konumunda kalmıştır. Pakistan, Hindistan’a karşı elini güçlendirmek için Çin ve ABD gibi güçler ile yakın ilişkiler geliştirmiştir.
ÇİN İLE İLİŞKİLER
Bölgede SSCB'nin artan nüfuzuyla birlikte Pakistan, soğuk savaş'ın büyük bölümünde Çin ile yakın güvenlik ilişkileri kurmuştur. Son yıllarda Pakistan'ın Rusya ile bağları soğuk savaş dönemi düşmanlıklarından uzaklaşmış ve Pakistan ile ABD arasındaki ilişkilerdeki soğukluk ülkeyi Rusya ve Çin'e daha da yaklaştırmıştır.
1955 Bandung Konferansı’ndan itibaren Pakistan, Çin’in dış politikasında özgün bir yer işgal etmiştir. İki ülkeyi yakınlaştıran ortak nokta Hindistan düşmanlığı olmuştur. Çin için Pakistan, Hindistan’ı sürekli meşgul edecek bir bölgesel güç niteliği taşırken, Pakistan içinse Çin, Hindistan’ı bölgesel ve hatta küresel düzeyde dengeleyebilecek yegâne müttefik olarak algılanmıştır.
1962 yılında Çin ve Pakistan tartışmalı Keşmir bölgesinin bir bölümünde Çin kontrolünü kabul eden bir anlaşma imzalamışlardır. İzleyen dönemde Pakistan; Doğu Türkistan, Tayvan ve Tibet gibi önemli sorun alanlarında Çin’i, Çin ise Keşmir konusunda Pakistan’ı sürekli olarak desteklemiştir. Çin, Pakistan’a savaş uçağı, füze, nükleer teknoloji, uydu teknolojileri alanlarında önemli miktarda satış ve teknoloji transferi gerçekleştirmiştir. Ayrıca, Çin’in Gilgit-Baltistan bölgesine asker yerleştirmesi, Gwadar limanı inşası, Karakurum-Gwadar arasında demir yolu inşası iki ülke arasındaki yakın ilişkiyi gözler önüne serer. Çin ile Pakistan iki ülke arasındaki ticaret hacmini 15 milyar Dolara yükseltmeyi hedefleyen bir serbest ticaret anlaşması imzalamışlardır.
Devam edecek
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Nejmettin Özdemir
Emperyalizmin kıskacındaki ülke: Pakistan -3-
PAKİSTAN DIŞ POLİTİKASI
Jeopolitik ve jeostratejik konumu nedeniyle Pakistan, tarihi boyunca bölge dışı güçlerin ilgi ve etki alanında olmuştur. Egemen güçlerin Pakistan’la olan ilişkileri konjonktüre göre değişkenlik göstermiş, bu durum Pakistan dış politikasında inişli çıkışlı bir süreç yaşanmasına neden oluştur.
Bu manada, Sovyetler birliği (Rusya), ABD ve Çin’in Pakistan’a yaklaşımı ve Pakistan’ın bu ülkelerle olan ilişkileri Pakistan dış politikasını şekillendirdiği gibi, Pakistan’ın dış politika tercih ve uygulamaları da anılan ülkelerin Pakistan’a yönelik politikalarında belirleyici olmuştur.
Pakistan’ın dış politikasında belirleyici olan bir diğer önemli unsur ise Hindistan’la arasında bağımsızlıktan bugüne süre gelen çatışmacı süreçtir.
SOVYETLER BİRLİĞİ (RUSYA) İLE İLİŞKİLER
Pakistan-SSCB ilişkileri, SSCB-Hindistan ilişkilerinin seyrine göre şekil değiştirmiştir. 1947-1991 arasında SSCB, Keşmir çatışması nedeniyle Pakistan’ın üç savaş yaptığı Hindistan Cumhuriyeti'ne destek vermiştir.
1958 darbesinin ABD destekli olduğu ve Pakistan’ı ABD etki alanı hâline getirdiği yönündeki algılar, Sovyetlerin Pakistan’a karşı Hindistan’ın yanında yer almasına neden olmuştur. 1965 ve 1971 yıllarında yaşanan Hindistan-Pakistan savaşları sırasında Sovyetlerin Pakistan aleyhine politika izlemesi ve Hindistan’ın başlıca silah tedarikçisi olması, iki ülkeyi uzaklaştırmıştır.
1973 yılında iktidara gelen Bhutto döneminde Sovyetlerle olan ilişkiler tarihin en iyi düzeyine yükselirken, Pakistan’ın SEATO ve CENTO ile ilişkileri askıya alınmış Jimmy Carter yönetimindeki ABD ile ilişkiler de bozulmuştur.
2011 yılında Putin, Pakistan’ın Şangay İşbirliği Örgütü’ne katılma başvurusunu desteklediğini açıklamış, Pakistan’ın çelik fabrikaları ve Thar kömür işletmeleri projelerine teknolojik destek önermiş ve Rusya, Pakistan içerisindeki NATO saldırılarını kınamıştır.
HİNDİSTAN İLE İLİŞKİLER
1947'den beri Pakistan'ın bölgesel meseleler yüzünden komşusu Hindistan ile ilişkileri sıkıntılı olmuştur. Hindistan ve Pakistan, 20. yüzyıl boyunca Keşmir meselesi yüzünden üç konvansiyonel savaş yapmıştır. Hindistan'ın yönettiği Keşmir'in özerkliğini iptal etmesinin ardından Pakistan, 2019'dan beri Hindistan ile ilişkilerini dondurmuştur. Keşmir’i stratejik açıdan vazgeçilmez gören Hindistan ve Pakistan bölgedeki varlıklarını tavizsiz biçimde sürdürüyor. Bu durum bölgeye müdahale konusunda dış güçlerin işini kolaylaştırmaktadır.
Pakistan’ın dış politikası Hindistan ile ilişkilerinin yakın etkisi altındadır. Pakistan için Hindistan sürekli ve değişmez bir düşman konumunda kalmıştır. Pakistan, Hindistan’a karşı elini güçlendirmek için Çin ve ABD gibi güçler ile yakın ilişkiler geliştirmiştir.
ÇİN İLE İLİŞKİLER
Bölgede SSCB'nin artan nüfuzuyla birlikte Pakistan, soğuk savaş'ın büyük bölümünde Çin ile yakın güvenlik ilişkileri kurmuştur. Son yıllarda Pakistan'ın Rusya ile bağları soğuk savaş dönemi düşmanlıklarından uzaklaşmış ve Pakistan ile ABD arasındaki ilişkilerdeki soğukluk ülkeyi Rusya ve Çin'e daha da yaklaştırmıştır.
1955 Bandung Konferansı’ndan itibaren Pakistan, Çin’in dış politikasında özgün bir yer işgal etmiştir. İki ülkeyi yakınlaştıran ortak nokta Hindistan düşmanlığı olmuştur. Çin için Pakistan, Hindistan’ı sürekli meşgul edecek bir bölgesel güç niteliği taşırken, Pakistan içinse Çin, Hindistan’ı bölgesel ve hatta küresel düzeyde dengeleyebilecek yegâne müttefik olarak algılanmıştır.
1962 yılında Çin ve Pakistan tartışmalı Keşmir bölgesinin bir bölümünde Çin kontrolünü kabul eden bir anlaşma imzalamışlardır. İzleyen dönemde Pakistan; Doğu Türkistan, Tayvan ve Tibet gibi önemli sorun alanlarında Çin’i, Çin ise Keşmir konusunda Pakistan’ı sürekli olarak desteklemiştir. Çin, Pakistan’a savaş uçağı, füze, nükleer teknoloji, uydu teknolojileri alanlarında önemli miktarda satış ve teknoloji transferi gerçekleştirmiştir. Ayrıca, Çin’in Gilgit-Baltistan bölgesine asker yerleştirmesi, Gwadar limanı inşası, Karakurum-Gwadar arasında demir yolu inşası iki ülke arasındaki yakın ilişkiyi gözler önüne serer. Çin ile Pakistan iki ülke arasındaki ticaret hacmini 15 milyar Dolara yükseltmeyi hedefleyen bir serbest ticaret anlaşması imzalamışlardır.
Devam edecek