Önceki yazımızda 16. yüzyılda yaşamış Manavgatlı bir şair ve müderris olan Manav Seydî’nin biyografisi verilmiş ve Manav Seydî’nin “el-Bedî‘iyyetü’l-Manâviyye” diye bilinen kasidesinin tam hâlinin bir sonraki yazıda verileceği belirtilmişti.

Manav Seydî hakkında en geniş bilgiyi verenlerden biri Âşık Çelebi olsa da Manav Seydî’nin şiirinin tam hâlini Nev‘îzâde Atâyî’nin “Hadâiku'l-Hakâik fî Tekmileti'ş-Şakâ’ik” adlı eserinde bulabilmekteyiz. İlk olarak Taşköpizâde’nin kaleme aldığı biyografik bir eser olan Şakâ’ik adlı esere pek çok zeyiller (ekler) yapılmıştır. Bunların en hacimlisi ve ilk defa Türkçe olarak yazılanı Nev‘îzâde Atâyî’ye aittir. Atâyî’de şairimizin adı, el-Mevlā Seyyidı̇̄ bin Ḫalı̇̄l (Manav Seyyidı̇̄) olarak kayıtlıdır ve genel olarak Âşık Çelebi’de verilen bilgiler tekrarlanır, kimi zaman da bilgiler birbiriyle çelişir. Manav Seydî, evvela yirmi akçe ile Bursa’da Molla Hüsrev Medresesine, sonra yirmi beş akçe ile Edirne’de Beylerbeyi Medresesine, sonra otuz akçe ile Bursa’da Molla Yegân Medresesine müderris oldu. 1552/1553 senesinde kırk akçe ile Edirne’de Halebiye Medresesine atandı, Ekim 1556 yılına kadar bu görevde kaldı. 1560 ortasında Kasım Paşa’ya, Mayıs 1566’da Üç Şerefeli Medreseye atandı. 1569’da Fevrî Efendi yerine Sahn-ı Seman’a geldi. Temmuz 1571’de vefat etmiştir.

Nev‘îzâde Atâyî, Manav Seydî’nin “el-Bedî‘iyyetü’l-Manâviyye” adlı eserinin dillere destan olduğunu belirtmiştir. Bu şiirin tam hâli, transkripsiyonlu olarak aşağıdaki gibidir:

“Be şara giden ġardaşlar, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Kürügi ḳovan yoldaşlar, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

On yıl ḳaz buzaġı gütdüm, tarlalarda buġday ütdüm

Ṣoŋra zuḫta yolın ṭutdum, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Keş getürdüm Manavġad’dan, bekler idüm anı yatdan

Daḫı ṭururdur ol otdan, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Eşegüm öŋe ḳatardum, Keşiş ṭaġında oṭardum

Burūsa’da odun ṣatardum, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Yagır yagır yamalaḳlar, domur domur domalaḳlar

Yuvarların yuvalaḳlar, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Aşum unumdur hevengel, ḳaynaduram böngel böngel

Ardı ṣıra yirüm döngel, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Mor ḳozalaḳdur yimişüm, emmidür yoldaşum eşüm

Avadan olupdur ġuşum, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Al ġumaştandur guşaġum, yügrüşüp gelür uşaġum

Çaḳı bilmezdür ṭ*şaġum, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Dün vardum Taḥt-ı Ḳal‘a’ya, başum uġradı belāya

Zünbegüm düşdi ḥelaya, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Ṣarf u naḥiv oḳumadum temām, vaḳy u arā’iżi ḳomam

Alacaḳda oldum imām, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Ḳal aṣlında ḳaveledür, ṭal aṣlında ṭaveledür

Ammā meylüm ġaveledür, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa

Seksen beşindedür yaşum, aġarmışdur g*tüm başum

Boyadırum ammā rı̇̄şüm, Manav Seydı̇̄ dirler baŋa” (Donuk, 2017, s. 574-575).

Bu şiirde Manav Seydî’nin oldukça serbest ve halk diline dayalı bir üslubu olduğu görülmektedir. Bu durum, kimileri tarafından dikkat çekici bulunurken kimileri tarafından şairin taşralı olmasına bağlanarak aşağı görülmüştür. Kimileri tarafından sevilen kimileri tarafından sevilmeyen şairimiz, Manavgat’ın tarihî simalarından biri olarak yerini almıştır.

Kaynakça:

• Donuk, S. (2017). Hadâiku'l-Hakâik fî Tekmileti'ş-Şakâ’ik (Nev‘îzâde Atâyî’nin Şakâ’ik Zeyli). (C. 1). İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.