Bu yazı dizisinin son bölümünde 20. yüzyılın özellikle ilk yarısında bölgemizin nasıl haritalandırıldığını göstermek istedim. 20. yüzyıl, iki dünya savaşının yaşandığı, imparatorlukların çöktüğü, ulus-devletlerin yükselişe geçtiği çalkantılı bir yüzyıl olmuştur. Haritacılık, bu yüzyılda teknolojiyle birlikte oldukça ilerlemiştir. Bu bölümde Batılı kaynakların yanında —diğer Batılı haritalardan farkını da göstermek maksadıyla— ulusal kaynaklardan elde edilen haritalara yer vererek “Batılı Kaynakların Haritalarında Antalya ve Manavgat” yazı dizimi sona erdiriyorum. İlk bölümden itibaren verilen haritaların çok büyük çoğunluğu, Türkiye’deki araştırmacılar tarafından bilinmeyen ve henüz literatüre eklenmemiş haritalardır. Bu durum, çalışmanın önemini de artırmaktadır.

Harita-14: Halit Ziya Bey (1931). Carte de Turquie indiquant les divisions en Vilayets (Provinces): ainsi que les routes reliant les villes et forêts, les mines / dressée par l'ingénieur Halit Ziya Bey.

1931 yılında mühendis Halit Ziya Bey tarafından çizilen Türkiye haritasında Antalya. Bu harita Bibliothèque nationale de France (Fransa Ulusal Kütüphanesi)’de yer almaktadır. Haritada yer alan Seyitler Harabesi muhtemelen sehven yazılmıştır. Burada o zamanlarda harabe hâlde bulunan Side Antik Kenti kastedilmiş olsa gerektir.

Harita-15: Harita Umum Müdürlüğü (1933). Doğu Antalya.

Bu harita, 1933 yılında Türkiye Umum Müdürlüğü tarafından 1:800.000 ölçekli olarak yayımlanmıştır ve Doğu Antalya bölgesini kapsamaktadır. Harita, yerleşim birimlerinin isimlerini, dağ, tepe, ova ve su kaynaklarını ayrıntılı bir şekilde göstermektedir. Haritalar, eskiden bölgesel planlama, idari yönetim ve coğrafi analizlerde kullanılan önemli belgelerdir. O dönem, Türkiye Cumhuriyeti'nin modernleşme ve kalkınma hamlelerinin başladığı yıllardı. Haritalar hem bu süreçlerin desteklenmesi hem de yerleşim düzeni ve doğal kaynakların etkin kullanımı için kritik öneme sahipti. Ayrıca, XX. yüzyılın ikinci çeyreğinde bölgedeki yer adlarını göstermesi bakımından önemlidir.

Harita-16: Directorate of Military Survey, British Army. (1941/42). Map of Turkey 1: 200,000- Antalya (Sheet H6). A.M.S. K511 (G.S.G.S. 4193).

Yalnızca İngiltere Savaş ve Deniz Kuvvetleri Daireleri tarafından kullanılmak üzere 1941-42 yıllarında hazırlanan, satış veya dağıtıma kapalı olan 1:200.000 ölçekli topografik haritalar her il için ayrı ayrı hazırlanmıştır. Antalya için hazırlanan harita da oldukça ayrıntılıdır. Halkın kullandığı adların bulunması, hatalı adların çok olması, bu haritaların masa başında değil bizzat sahada hazırlandığını göstermektedir. Söz konusu haritaya ABD’de bulunan Texas Üniversitesi Kütüphanesi (Perry-Castañeda Map Collection) üzerinden erişilmiştir.

Geçmişten bu yana sürekli bir cazibe merkezi olan Antalya, doğal ve tarihî güzellikleriyle hem bugün hem de yarın bu özelliğini devam ettirecektir. Ulu Önder Atatürk’ün dediği gibi, “Hiç şüphesiz ki Antalya dünyanın en güzel yeridir!”

Sevgiyle kalın…