Kimi insanlar, "Ben olmasam hiçbir şey olmaz, bensiz yapılan her iş eksik olur." ya da "Her şeyin en iyisini ben bilirim." diye düşünse de bunu her zaman açığa vurmazlar, kimi zamanlarda kendilerine bile itiraf etmekten çekinirler. Bir sarmaşığın duvarı sarıp içten içten içe çürüttüğü gibi, gizli kibir de insanı öyle çürütür. Gizli kibir, kişinin kendini başkalarından üstün görmesine rağmen, bunu doğrudan ifade etmek yerine dolaylı yollarla gösterdiği bir kibir türüdür. Gizli kibir ve ikiyüzlülük, birbirini besleyen ve örtüşen iki karakter özelliğidir. Gizli kibir sahibi kişiler, kendilerini başkalarından üstün görseler bile, bu üstünlük duygusunu doğrudan dile getirmekten kaçınarak çoğu zaman çevreleri tarafından alçakgönüllü veya dostça algılanmaya çalışırlar. Bu ikiyüzlü bir tavır yaratır, çünkü dışarıya gösterdikleri "alçak gönüllü" görüntü, içlerinde taşıdıkları üstünlük duygusunu saklar. Bu tür kibir, genellikle dışarıdan hemen fark edilmez ve daha çok davranışlar, mimikler ya da örtük mesajlarla ortaya çıkar. Gizli kibir sahibi birinin davranışlarına bakıldığında şunlar gözlemlenebilir:

I. Pasif Agresif Yaklaşımlar:

Görünürde destekleyici veya nazik görünürken aslında dolaylı yoldan başkalarını küçümseyen yorumlar yapabilirler. Düşüncelerini açıkça ifade etmemekle birlikte, davranışlarında karşı tarafa üstünlük hissettirecek şekilde hareket ederler.

II. Yardım Etme Rolüne Bürünen Üstünlük:

Yardım ediyor gibi görünerek aslında üstünlük taslama eğilimindedirler. Başkalarına akıl verirken ya da "iyi niyetle" yol gösterirken karşı tarafın eksikliklerini vurgulayıp kendilerini daha bilgili ya da güçlü konumda gösterirler. Gizli kibirli ve ikiyüzlü kişiler, başkalarına yardım eder veya destek verirken aslında kendilerini daha iyi hissetmek veya bir imaj yaratmak için hareket ederler. Böylelikle, yardımsever veya fedakâr görünürken içten içe bu davranışlarının kendilerini üstün gösterdiğine inanırlar.

III. Dışarıdan Onay Arayışı:

Gizli kibir ve ikiyüzlülük çoğu zaman, kişinin dışsal bir onay ihtiyacıyla kendini gösterir. Gizli kibirli bir birey, toplumun kendisine verdiği değeri önemser ve bu nedenle ikiyüzlü bir tavır takınarak herkese uyum sağlama çabasına girer. Bu uyum, dışarıya gösterdiği sahte tevazu ve içten içe taşıdığı üstünlük duygusuyla çelişir.

IV. Sürekli Tavsiye Vermek:

Kendilerini bilgi ya da deneyim bakımından üstün gördükleri için, herkesin kendilerinden bir şeyler öğrenmesi gerektiğine inanırlar. Bu nedenle sık sık tavsiye verirler, hatta karşısındaki kişinin buna ihtiyaç duymadığı durumlarda bile.

V. Alçak Gönüllü Gibi Görünüp Kendini Üstün Hissetme:

Alçakgönüllü gibi davranmaya çalışırken aslında bunun onlara bir değer kattığını, bu tavırlarının bile kendilerini diğerlerinden daha iyi yaptığını düşünürler. Bu duruma "sessizce kendini beğenmişlik" demek de mümkündür. İnsanlar fiziksel veya zihinsel özelliklerinden dolayı kendini beğenmiş olabilirler. Ancak gizli kibre sahip insanlar, bunu "mütevazı" bir tavırla gizleyerek başkalarına dolaylı yollarla belli ederler. Eskiler, fazla mütevazı davranmanın da bir kibir alameti olduğunu söylerler. Kişinin, tevazusunu fark ettirmeye çalışması veya bu özelliğini bilinçli bir şekilde vurgulaması aslında kendini gizli bir üstünlük hissiyle görmesi anlamına gelmektedir.

VI. Rekabetten Kaçınma:

Gizli kibirli insanlar, başkalarıyla doğrudan rekabete girmekten kaçınırlar, çünkü üstünlükleri sorgulanabilir hâle gelebilir. Bu yüzden başkalarının başarılarını dolaylı yoldan eleştirerek veya küçümseyerek var olan dengeyi korumaya çalışırlar.

VII. Empati Yapıyormuş Gibi Davranma:

Gerçek bir empati kurmak yerine, empati yapıyor gibi davranarak karşı tarafın dertlerini küçümseyebilir. Diğer insanların zorluklarını anlamaya çalışıyormuş gibi görünürken, aslında kendi rahat pozisyonunu koruma eğilimindedirler. Bu kişilerle olan ilişkilerde söyledikleri sözlerin alt metinlerine ve davranışlarının ardındaki niyete dikkat etmek gerekir. Gizli kibir, yüzeyde dostane gibi görünse de derinlerde yıpratıcı bir etkiye sahiptir. Kibir gizlenmiş olsa bile, illaki fark edilecektir. Gizli kibir, bir sarmaşık gibi kişinin düşüncelerine, karakterine sinsi bir şekilde yerleşir ve dışarıdan bakıldığında fark edilmese bile, içeriden onu yavaş yavaş kemirir ve zamanla çarpık bir benlik algısı yaratır. İşte bu yüzden gizli kibir, tıpkı bir sarmaşığın duvarı sararak onu içten içe çürütmesi gibi, kişinin karakterini çürütür. Kendi içinde kabul etmekten kaçınılan kibir, kişinin kendi yetkinliklerine gereğinden fazla güvenmesine, hatalara karşı körleşmesine ve karşısındaki insanların değerini küçümsemesine neden olur. Aslında her iş, herkes olmadan da olur. Bu düşünce, insanın kendi önemini abartmaktan vazgeçip hayatın akışını kabul etmesi gerektiğini hatırlatan sade bir gerçeği anlatır. Herkesin yeri doldurulabilir, hiçbir insan vazgeçilmez değildir. Doğa, hayat, toplum, her şey bir denge içinde kendi yolunu bulur. Sonuçta, insan ne kadar önemli olduğuna inanırsa inansın, dünya dönmeye devam eder.

• Not: Mütevazi sözcüğü "paralel" demek iken mütevazı "alçak gönüllü" demektir.