Ürün veya hizmet üreten iş yerlerinde karşılaşılan problemlerle ilgili veya iyileştirme ve geliştirme yönünde her seviyedeki çalışan tarafından çok sayıda karar verildiği gözlemlenir. İşletmeler açısından verilen her kararın sonuçları itibarı ile işletmelere bir maliyetinin olacağı da aşikardır. Verilen kararların isabetli olması işletmelerin karlılığı ile birlikte rekabetçi bir pazarda pazar payını da artıracaktır. Ancak verilen kararların mevcut işleyişe etkisinin olumsuz olarak yansımasını, çalışanlar için iş kaybı veya işletmeler için de sonun başlangıcı olabildiği yaşanmış bir çok örnekte görülmektedir. Bu nedenle işletmelerdeki karar verme süreçlerinde veriye dayalı bilimsel yöntemlerin kullanılması ile sonuçlarının doğrulanması gerekliliğinin altı özellikle çizilmektedir.

Genel bir yaklaşım olarak sürecin başarısı için, karar verilecek konunun iyi tanımlanması ile günün sonunda ulaşılacak hedefin gerçekçi olması gerektiğinin altı özellikle çizilmektedir. Karar verme sürecinden elde edilecek kazanımın maksimum seviyede olması için, verilecek kararların öncelikle işletme hedeflerine uygun olması gerekir. Aynı zamanda mevcut durumun iyi analiz edilmesi ile verilen kararların gelecekteki sonuçlarını öngörebilecek bilgi ve beceri ile ilgili yetkinliğe sahip yönetim erkinin bulunması da işletmelere katma değer sağlayacaktır.

Unutulmaması gereken önemli bir husus da her kararın bir risk taşıma gerçekliğidir. Bu nedenle verilecek kararlardan hedeflenen faydanın sağlanabilmesi için, her kararın proje yaklaşımı ve süreç yönetim tekniklerine göre yönetilmesi tercih edilmelidir. Aynı zamanda verilen kararın etkileşim içerisinde bulunacağı tüm paydaşlarla birlikte değerlendirilmesi, işletmelere fayda maliyet açısından önemli kazanımlar sağlayacaktır.

İş hayatında her seviyedeki çalışanın aynı zamanda karar verici konumunda olacağını belirtmek yanlış bir ifade olmayacaktır. Başka bir anlatım şekli ile işletme içerisinde faaliyet yürüten her çalışan en azından yaptığı işle ilgili gelişen ve değişen durumlara karşı olumlu veya olumsuz karar vermekle yükümlüdür. Genel bir kabule göre de her çalışanın vereceği kararın doğru ve isabetli olması ile bilgi, görgü ve becerisinin artırılmasında eğitim en etkili yöntem olacaktır.

İşletmelerde karar verme süreçlerinde dikkat edilmesi gereken hususların, kararların her durumda işletme hedeflerine uygun olması, mevcut durumun analizi ile karar sonuçlarının gelecekteki etkilerinin değerlendirilmesi, karar vermede kullanılacak yöntemlerin en uygununun belirlenmesi ile karar için gerekli olacak kaynakları tahsis etmek ve olası riskleri değerlendirmek olacağı belirtilmektedir.

Makro bir yaklaşım olarak planlama yapmak, sevk ve idare etmek, kontrol ve denetim, yönlendirme ve karar vermek konularında yöneticilerin etkin olması beklenir. Başka bir ifade ile işletmelerin geleceğini etkileyecek seviyede etkili olacak karar vericilerin yetkin olmasının yanında, yönetim sorumluluğu altındaki kurum ve kuruluşların işleyişleri ile imkan ve kabiliyetlerini iyi bilmeleri de verecekleri kararların isabet oranını artıracaktır.

Özellikle, işletmelerdeki karar verme süreçlerinin doğru ve sistematik olarak tanımlanmasının pozitif katkısının yanında, verilecek kararlarla ilgili sağlıklı bir değerlendirme imkanı sağlayacağı da ifade edilebilir. Bu kapsamda karar verme sürecinin bütünü, karar verilecek konunun iyi tanımlanması, ilgili verilerin toplanması, uygulanacak yöntemlerin alternatifli olarak belirlenmesi, ilgili bilgi ve bulguların değerlendirilmesi, kararın uygulanmasında kullanılacak yöntemin seçilmesi, süreç yaklaşımına göre gerçekleştirilecek eylemlerin planlanması ile karar verme sürecinin başlatılması ve nihai olarak da kararın doğrulanması olarak ifade edilmektedir. 

Sonuç olarak, bilindiği gibi her işletmenin amacı sürdürülebilir bir büyüme ile birlikte karlılıklarını da sürekli artırmaktır. Bu bağlamda verilen her kararın, doğru veya doğruya yakın olması ile örgütsel anlamda tüm işletme faaliyetlerinin iyileştirilmesi ile geliştirilmesine katkı vermesi beklenir.

Ürün veya hizmet üreten kurum veya kuruluşlar açısından, verilen kararların sonuçları itibarı ile olumlu veya olumsuz olmasında en büyük etkenin, iç müşteri olarak da tanımlanan karar verici seviyedeki çalışan memnuniyetinin sağlanması olduğu unutulmamalıdır. Aynı zamanda karar verme erkini kullanan çalışanların gerekli eğitim alt yapısına sahip olmalarının yanında bilgi güncelliğinin sağlanması gerekliliği de göz ardı edilmemelidir.

Son söz;

• “Sonuçları itibarı ile olumsuz olan her karar, aynı zamanda bir fırsattır.”
• “İşletmelerin geleceğini, verecekleri kararların olumlu veya olumsuz olmaları etkiler.”
• “İyi bir karar, doğru bilgiye dayanır.”