Nar Tanem Side, turizmin ilk öncülerinden Halil Yıldırım’ın kaleme aldığı tam anlamı ile bir dönem kitabı. Bölgemizde turizmin yeni yeni hareketlenmeye başladığı zamanlarda turizm işletmeciliğine başlayan yazar, daha sonra turizmden elde ettiği maddi ve manevi varsıllığı kullanmaya başlamıştır. Nar Tanem Side kitabı, ilçemizin ilk turizm harekelerinin belgesel kaynağı gibidir. Yazar, 1960’lı yıllardan turizmin başlangıcı, gelişmesi ve ülkemizin en önemli yazlık turizm destinasyonu haline gelen bölgemizin nasıl kültürel ve ekonomik olarak değiştiğini çıplak dille anlatmış. Turizm ekonomisinin geldiği bölgelerdeki kültürel yozlaşmayı, değer yargılarının nasıl yok edildiğini örneklerle anlatmış. Turizmin getirmiş olduklarının yanında götürmüş olduğu değerleri kaleme almış. Bu bağlamda ülkemiz ve bölgemiz turizm alt yapısının ilk yazılı belgesel kitabı niteliğindedir.

Nar Tanem Side, 1960’lı yılların antik kentinde yaşayan Girit’ten gelen soydaşlarımızın yokluk ve çaresizlik yıllarından, turizmle birlikte nasıl varsıllık yıllarına geçtiklerini şiirsel bir dille anlatan yazarımız, farkına varmadan yüzlerce yıl sonra antik Side'de yeniden kültür sanat taşıyıcılığı yapmaya başlamıştır. Uzun yıllar antik kentin üzerinde varlık içinde yokluk çeken eski Antalyalı, Selimiyeli aslında Sideli halk 1970’lerden sonra üzerinde yaşadıkları değerin farkına varıyorlar. Tarım ve balıkçılıkla kıt kanaat geçinen Selimiyeliler 70’lerden sonra her geçen gün biraz daha varsıllaşarak günümüze kadar gelmişlerdir. Bu gün ikinci üçüncü kuşak turizmci olan Sideliler geçmişin tozlu anılarında sıcak insancıl ilişkilerini aramaktadırlar. Yazarımız bütün bu açmazları kendi bakış açısıyla antik kentin mistik havasını şiirsel dille dokuyarak anlatmaktadır.

Side'de 1970’lerde hippi turistler çadır ve kamp kurarak başlattıkları turizmi, yıllar içinde yerli halk gerçek anlamda turizm şehri yapmışlardı.  Antik yarımadanın doğusu ve batısı Akdeniz’in en güzel koyları ile Sidelilere olağanüstü bir doğal varsıllık vermektedir. Bu doğal varsıllığın yanına bir de antik Side kenti kazılarak gün yüzüne çıkmaya başlayınca Side’nin turizm ve kültürel anlamda yükselmesi başlamıştır. Sadece Side değil çevresindeki bütün kumsallar Side’nin antik kenti sayesinde gerçek anlamda Turizm destinasyonu olmuştur. İşte bu varsıllık üzerinde yaşayan yazarımız farkına varmadan gelecekteki turizm hareketlerinin ilk adımlarını atmıştır. Nar Tanem Side bütün bu turizm adımlarının belgesel anlatımıdır.

Evlerine gelen tanrı misafirlerini hiçbir karşılık beklemeden ağırlayan Sideliler bu tanrı misafirlerinin vermiş olduğu paraları alarak nasıl turizmci oldular? Tanrı misafiri olarak gördükleri konukları da yıllar içinde nasıl turist oldular? Hepsini Neptün Halil Yıldırım, Nar Tanem Side kitabında bizlere anlatmaktadır. Nar Tanem Side bu anlamda Türk edebiyat tarihindeki yerini almasa da Türk turizm kaynakları arasında eşsiz bir yere sahip olacaktır. Yalnız, yazılı her türlü kaynağın edebiyat alanında da yeri olduğundan Nar Tanem Side, Manavgat edebiyatında tarihsel anlamda gerçek bir başyapıttır. Side turizmi gelecekte anlatılacaksa hiç kuşkusuz en önemli başvuru kitabı Nar Tanem Side olacaktır. Elbette devletin arşiv belgeleri, turizm alanında gerçek yol göstericilerdir.

• “ Para dene şey yokken 1960’larda topraktan üretip aldıklarımızla zengindik. 2000’li yıllarda dünyanın tanıdığı Sideliler olarak madden zenginiz belki, ama köy kahvesinin, köy balıkçısının, köy komşuluklarının paylaşımlı sohbetlerin yoksuluyuz artık! Hasretiz ot yemeklerimize, badem, enginar, çağla ve tatlı mayalı Giritli simitlerimize. Toprak fırında pişirdiğimiz ekmeklerimizi bahçelerimizdeki derin su kuyularını, kuyu başındaki mallarımızı sulayıp tokucakla çamaşır yıkadığımız taştan oyma kurnalarımızı, onur duyup gururlandığımız, sözlerin üstüne toz konduramadığımız, ata saygısı gösterdiğimiz büyüklerimizi unutmamız mümkün mü?” (Nar tanem Side 2. Baskı sayfa 287)

Neptün Halil Yıldırım, yıllar içinde sanatçı dostlarının etkisi ile farkında olmadan yerel tarih yazıcılığına başlamıştır. O dostluklar Neptün Halil Ağa’da duygu dolu tümcelerle sayfalara, sayfalar kitaplara kitaplar da ciltlere evirilmiş ve Side’nin, dolayısı ile Manavgat’ın canlı tarih sosyoloji, kültür sanat değeri olarak günümüze kadar yaşamıştır.

Yüreğine kalemine sağlık Neptün Halil Ağa, sağ olasın NEHAS mahlaslı yazarımız.