Brain rot or brain health, the choice is yours. (Beyin çürümesi ya da beyin sağlığı tercih sizin.)

Oxford her yıl olduğu gibi bu yılın kelimesini belirledi. Konuya ilgi duyan birçoğu insan kelime üzerinde araştırmalar yaptı, derinlemesine düşündü, yorumladı hatta belki şimdiden kelimeyi eğdiler büktüler birazda tüketmeye dönük yordular. 2024 yılının kelimesi “Brain Rot”

Brain rot, ya da beyin erimesi, aslında internet ile bağdaştırılmış, günümüzün en büyük sorunlarından birini temsil eden bir terim. Bunu, saatlerce internette düşük kalite içerik tüketenler için kullanıyor. Oxford’un aktardığına göre brain rot’un kullanımı 2024'te önceki yıla kıyasla %230 artış gösterdi. Oxford Profesörü Andrew Przybylski de kelimenin popülerliğinin “içinde yaşadığımız dönemin bir belirtisi” olduğunu ifade etti.

Bunun yanı sıra Cambridge, 2024 için yılın kelimesini açıkladı. Sözlük, bu yıl pozitif düşünme odaklı bir kelime olan "manifest"i seçti.

“Manifest”, aslında Türkçe’de de son zamanlarda sık sık kullanılan bir kelime. Ne olduğunu soracak olursanız gerçek olmasını istediğiniz bir şeyi sürekli düşünerek gerçeğe dönüştürmeye çalışmak diyebiliriz. Yani bir şeye ne kadar çok inanırsanız onun gerçekleşme ihtimalinin daha fazla olacağı inanışı da denebilir. İşte bunun için “manifest” fiili kullanıyor. Dilimizde “manifest etmek” olarak kullanan insan sayısı da bir hayli fazla.

Oxford beynin dijital uyarıcılara karşı verdiği olumsuz etkiye vurgu yaparken, Cambrige’in beyni kullanarak bir düşünce gücü potansiyeli ile düşünüleni gerçeğe dönüştürme çabasına vurgu yaptığı görülmekte. Aslında vizyon aynı dijital dünyada sörf yapan bireyin kişisel tepkilerinden ikisi sadece, süreç muhtemelen sosyal izolasyon, beslenme sorunları, ruhsal çöküntü, ailesel sorunlar ve hatta hayatı sanal dünya ile gerçek dünya arasında git gel ler ya da farkın büyüklüğü bakımından sorgulayan bireyler. Toplumda gittikçe yalnızlaşan kendi ederi hakkında pek bir fikri olmayan hatta dış dünyaya karşı cesareti kırılmış sürekli defansta bu tutum sonucunda da gittikçe sanala odaklanan birey profili, bakalım 2025 yılında ne olacak yapay zeka mı yapan zekamı yatan zeka mı yoksa yaşayan zeka mı?

Aslında bu kelimeler seçilirken teori ve pratikteki kullanım sıklığı ve etki düzeyi dikkate alınıyor.

Ben 2024 yılının kelimesini seçmek değil de önerecek olsam “Algoritma” sözcüğünün daha fonksiyonel olduğu için seçilmesini isterdim. Hatta Türk Dil Kurumu ya da kendine güvenen bir üniversite ekolü yılın kelimesini network’ünde (sanal ağlarında) açıklayabilir. Ben Neden? “Algoritma” derdim; çünkü Wikipedia’ya göre “Algoritma, belli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yol. Matematikte ve bilgisayar biliminde bir işi yapmak için tanımlanan, bir başlangıç durumundan başladığında, açıkça belirlenmiş bir son durumunda sonlanan, sonlu işlemler kümesidir. Genellikle bilgisayar programlamada kullanılır ve tüm programlama dillerinin temeli algoritmaya dayanır.”

Strateji kavramı ise “Stratejinin sözlük anlamı, Türk Dil Kurumu tarafından “Önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için tutulan yol bu yönde sürece koşulan bütün unsurları kullanma bilimi ve sanat.” Benzerlik umarım dikkatinizi çekmiştir.

Yazıya başlarken sadece “Brain Rot” kavramı üzerinde durarak kısa bir perspektif oluşturmaya çalışmaktı niyetim ama kavramlar ve terimler ancak birbirleri ile etkileşim kurduklarında sinerjik bir anlam yüklenebildiklerinden, Oxfort’la Camridge; Brain Rot ile Manifest; Algoritma ile Strateji gibi düşünce yapımızca eşleşmiş kavramlar üzerinde benzerlik farklılık veya düşünce yapımıza yansımasını izah etmek istedim.

İnsan beyni çalışma yöntemi olarak sinirsel ağlara (sinaps) manyetik etkiler oluşturarak kayıt işlemi yürütüyor ya da biz şimdilik öyle olduğunu düşünüyoruz. Kavramlar zihinde yaşadığımız hayata ilişkin imgeler yerleştiriyor ve onlar üzerinden örüntüler oluşarak düşünceler anlamlar meydana geliyor, bildiğimiz düşünce sistemleri. Bu süreç ne kadar zengin ve verimli bir çeşitlilikle ilerlerse o kadar beyin dış dünya ile kendimiz arasındaki ilişkiyi zengin bir düşünce sistematiğinde etkileştiriyor eşleştiriyor. Ne kadar az kavram, (ne kadar az okuma) değinmeden geçemiyoruz kavram edinebilmenin temel yolu okuma, araştırma, yaşama, izleme, gezme gibi dış dünya ile yoğun etkileşim, az kavram az etkileşim, çok kavram çok etkileşim ve sonuçta yaşam enerjisi bitmek tükenmek bitmeyen hayaller, keyifli  ve anlamlı geçen zaman ya da popüler deyimle hatıra biriktirmek. Öyle diyorlar ya hatıra biriktirin kaliteli hatıralarda ancak kaliteli ve nitelikli süreçli işleyen bir düşünce ve beyin kapasitesi ile mümkün olur diye düşünüyorum…

Beyin çok tembel bir organ ve rutini çok seviyor, çürümemesi için ise temel egzersiz öğrenmek, yaşamak, onu canlı ve dinç tutmaktan geçiyor kaslar nasıl ki kullanıldıkça güçleniyor ve bize ihtiyaç duyduğumuz enerjiyi veriyor işte beyinde çalışarak güçlenir ise tahmin bile edemeyeceğiniz bir performans ortaya koyacaktır.

Bol beyin egzersizli yaşamlar dileklerimle.