“Gebelik şekeri çoğu zaman belirti vermez; bu yüzden tarama yapılır.”
Gebelik sürecinde en çok tartışılan konulardan biri şeker yükleme testidir. Halk arasında zaman zaman “gereksiz”, “zararlı” ya da “anneye yük” gibi yanlış ifadelerle anılır. Oysa gebelikte ortaya çıkan şeker yüksekliği, hem anne hem bebek açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek bir durumdur ve çoğu zaman hiçbir belirti vermez.
Gebelikte görülen şeker yüksekliği, daha önce diyabeti olmayan kadınlarda gebelik sırasında ortaya çıkabilir. Bunun nedeni gebeliğin ikinci yarısında artan bazı hormonların insülin etkisini azaltmasıdır. Vücut bu değişime uyum sağlayamazsa kan şekeri yükselmeye başlar. Bu durum fark edilmezse bebeğin gereğinden fazla kilo almasına, doğum sırasında omuz takılması gibi risklere, erken doğuma ve hatta doğum sonrası bebekte kan şekeri düşüklüğüne yol açabilir.
Anne açısından bakıldığında da kontrolsüz gebelik şekeri; tansiyon yüksekliği, zor doğum, sezaryen ihtiyacının artması ve ilerleyen yıllarda tip 2 diyabet gelişme riskinin yükselmesi gibi sonuçlara neden olabilir. Yani mesele sadece o anki gebelik değildir; uzun vadeli sağlıkla da ilgilidir.
Şeker yükleme testi genellikle gebeliğin 24 ile 28. haftaları arasında yapılır. Bu haftalar özellikle seçilir çünkü gebelik hormonlarının insülin direncini artırıcı etkisi bu dönemde belirginleşir. Testin mantığı basittir: Anne adayına belirli miktarda glukoz içirilir ve kan şekeri ölçülür. Amaç, vücudun şekere verdiği yanıtı değerlendirmektir.
Burada en çok sorulan soru şudur: “Bu kadar şekeri içmek bebeğe zarar verir mi?” Kısa ve net cevap hayırdır. Test sırasında verilen glukoz miktarı, günlük hayatta tüketilebilecek birçok tatlı veya şekerli içeceğe eşdeğer düzeydedir. Bu test yıllardır uygulanmaktadır ve bilimsel olarak güvenli olduğu kabul edilmektedir.
Asıl risk, testi yaptırmamak ve olası gebelik şekerini fark etmemektir. Çünkü gebelik şekeri çoğu zaman susuzluk, sık idrara çıkma gibi klasik diyabet belirtilerini vermez. Anne adayı kendini tamamen iyi hissederken kan şekeri yüksek olabilir. İşte bu nedenle tarama testi yapılır.
Test sonucunda şeker yüksek çıksa da çoğu zaman beslenme düzenlemesi ve yaşam tarzı değişikliği ile kontrol altına alınabilir. Bazı durumlarda ilaç veya insülin desteği gerekebilir. Önemli olan erken fark etmektir.
Gebelikte şeker yükleme testi gereksiz bir işlem değil, anne ve bebeği korumaya yönelik bir tahlildir.