Tüp bebek (IVF) denildiğinde, çocuk sahibi olmakta zorlanan birçok çiftin zihninde genellikle “son çare” algısı oluşur.
Bu algı, kimi zaman çiftleri gereksiz bir korkuya sürüklerken, kimi zaman da tam tersine “başka şeylerle vakit kaybetmeyelim, hemen tüp bebeğe geçelim” düşüncesiyle sürecin aceleye getirilmesine neden olur.

Oysa gerçek şu ki; tüp bebek, infertilite (kısırlık) tedavisinde son derece etkili ve güçlü bir yöntemdir, ancak her çift için ilk basamak olmak zorunda değildir. Doğru hasta için doğru zamanda uygulandığında başarı oranları yüksek olan bu yöntem, yanlış zamanda tercih edildiğinde ise hem maddi hem de manevi olarak çiftleri gereksiz yere zorlayabilir.

Öncelikle şunun altını çizmek gerekir:
Gebe kalamamak her zaman “tüp bebek şart” anlamına gelmez.
Bazı çiftlerde gebeliğin oluşmamasının nedeni, daha basit ve düzeltilebilir sorunlara bağlı olabilir.

Kadınlarda yumurtlama düzensizlikleri, tiroid hormon bozuklukları, prolaktin hormonunun yüksekliği, polikistik over sendromu gibi durumlar, uygun tedavilerle kontrol altına alınabilir. Bu tür sorunların giderilmesi ve doğru zamanda planlanan ilişkiyle, herhangi bir ileri tedaviye gerek kalmadan gebelik elde edilebilen birçok hasta bulunmaktadır.

Bu nedenle tüp bebek kararı verilmeden önce, çiftin her iki tarafının da ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi büyük önem taşır. Klinik pratiğimizde genellikle şu adımlar gözden geçirilir:

• Kadının yumurtlama düzeni detaylı şekilde incelenir ve gerekiyorsa yumurtlamayı destekleyici tedaviler planlanır.
• Erkekte sperm analizi yapılarak sperm sayısı, hareketi ve şekil bozuklukları değerlendirilir.
• Kadında tüplerin açık olup olmadığı araştırılır, çünkü tüpler kapalıysa doğal yollarla gebelik mümkün değildir.
• Rahim içi yapı değerlendirilerek polip, miyom ya da yapışıklık gibi gebeliği engelleyebilecek durumlar kontrol edilir.
• Bunun yanında yaşam tarzı faktörleri mutlaka ele alınır. Kilo fazlalığı veya aşırı zayıflık, sigara ve alkol kullanımı, düzensiz uyku ve yoğun stres, üreme sağlığını doğrudan etkileyen unsurlardır.

Bazı çiftlerde yalnızca bu düzenlemelerin yapılmasıyla gebelik kendiliğinden oluşabilir. Ancak her çift için süreç aynı değildir. Özellikle kadın yaşı ilerledikçe zaman faktörü daha kritik hale gelir. Yumurta rezervinin azaldığı durumlarda, tüplerin kapalı olduğu hastalarda ya da sperm sayısının ve kalitesinin ciddi şekilde bozulduğu erkek faktörlerinde, zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçmek en doğru yaklaşım olabilir.

Bu noktada önemli olan, “tüp bebekten korkmak” ya da “hemen tüp bebeğe yönelmek” değil; çifte özel bir yol haritası çizebilmektir. Her hastanın durumu, yaşı, hormon değerleri ve tıbbi geçmişi farklıdır. Bu nedenle tek bir doğru yoktur; doğru zamanlama vardır.

Sonuç olarak tüp bebek, doğru zamanda ve doğru hasta grubunda uygulandığında, son derece etkili bir tedavi seçeneğidir.