Geçtiğimiz haftalarda, Pakistan ile Afganistan arasında şiddetli sınır çatışmalarının yaşandığı haberleri ajanslara düştü.

Pakistan’ın Kabil’e düzenlediği hava saldırısının ardından, Taliban’ın Pakistan sınır karakollarına ağır silahlarla saldırı başlattığı ve karşılıklı saldırılarda iki tarafın da asker kaybı verdiği bildiriliyor.

Yine aynı günlerde Afganistan'ın başkenti Kabil'de ve ülkenin güneydoğusunda iki ayrı patlama meydana gelmiş, Taliban yönetimindeki Afganistan Savunma Bakanlığı, saldırılardan Pakistan'ı sorumlu tutarak bu eylemlerin Afganistan'ın egemenliğini ihlal ettiğini iddia etmişti. Pakistan yönetimi ise suçlamaları reddetmiş ve Afgan hükümetine "Pakistan Talibanı" olarak da bilinen Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) grubunun militanlarını topraklarında barındırmayı bırakması çağrısında bulunmuştu.

Afgan Taliban Hükümeti, yaşanan şiddetli çatışmaların, iki gün önce Pakistan tarafından Kabil'de Tahrik-i Taliban Emiri Nur Wali Mehsud'a düzenlenen saldırıya yanıt olduğunu duyurdu.

İslamabad ve Kabil arasındaki gerginlik, Afgan hükümetinin, Pakistan topraklarında saldırılar düzenleyen terör gruplarına karşı harekete geçmemesi nedeniyle son dönemde tırmandı. Taliban'ın 2021'de Afganistan'da yeniden iktidara gelmesinden bu yana, Pakistan’a yönelik sınır ötesi terör saldırılarında ciddi bir artış yaşandığı biliniyor. 

Pakistan askeri sözcülüğü yaptığı basın toplantısında, Pakistan'da yaşanan terör olaylarının yüzde 70'ini TTP teröristlerinin gerçekleştirdiğini ve bunların çoğunun Afgan uyruklu olduğunu belirterek, Pakistan'a yönelik yapılan en az 30 intihar saldırısında, Afgan uyruklu intihar bombacılarının kullandığını açıklamıştı.

Bölgede çatışmaların artması nedeniyle Taliban seferberlik ilan etmiş durumda. İki Müslüman ülke arasında devam eden çatışmaların büyümesi ve kayıpların artması muhtemel gözüküyor.

Görünürdeki sebep sınır anlaşmazlıkları ve terör saldırıları olsa da esasen devam eden çatışmaların derinlerde yatan çok daha ciddi ve karmaşık nedenleri bulunuyor.

PAKİSTAN-AFGANİSTAN GERGİNLİĞİ

Pakistan ve Afganistan arasındaki çatışmalar ve gerginlikler, karmaşık tarihsel, siyasi ve etnik kökenlere dayanıyor.

1-) Durand Hattı ve Sınır Anlaşmazlığı: İki ülke arasındaki 2.640 km'lik sınır olan Durand Hattı, 1893 yılında Britanya Hindistanı ve Afganistan Emiri arasında yapılan bir anlaşmayla çizilmiştir. Afganistan, Pakistan'ın 1947'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana bu hattı uluslararası bir sınır olarak tanımayı reddetmektedir. Bu hattın varlığından doğan hoşnutsuzluk, Pakistan'ın Birleşmiş Milletlere kabulüne karşı tek oyu Afganistan'ın kullanmasına neden olmuştur.

2-) Terörizm ve Sınır Güvenliği: Pakistan, Afganistan'daki Taliban yönetimini, Pakistan topraklarında saldırılar düzenleyen terör örgütü Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) militanlarına barınak sağlamakla ve eylemlerini cezasız bırakmakla suçlamaktadır. Pakistan'ın sınır hattına çektiği tel örgüler, Afganistan tarafından egemenlik ihlali olarak görülmekte ve sınır çatışmalarına neden olmaktadır.

3. İstikrarsızlık ve Mülteci Akınları: Afganistan'daki uzun süren savaşlar ve istikrarsızlık milyonlarca Afgan mültecinin Pakistan'a göç etmesine neden olmuştur. Bu durum, Pakistan'ın ekonomik ve güvenlik altyapısı üzerinde büyük bir yük oluşturmaktadır. Pakistan, son yıllarda sınır dışı etme ve mülteci politikaları nedeniyle Afganistan ile gerilimler yaşamaktadır.

4. Jeopolitik ve Büyük Güç Etkisi: Pakistan, Afganistan'ın dış politikasında Hindistan'ın artan etkisinden rahatsızlık duymuş ve Kabil'in Yeni Delhi ile yakınlaşmasını kendi çıkarlarına tehdit olarak görmüştür. Tarihsel olarak Pakistan, bölgesel etkisini artırmak ve Hindistan'ın etkisini dengelemek amacıyla Afganistan'daki siyasi gruplara destek vermekle suçlanmıştır.

Tüm bunlarla birlikte, Pakistan’ın jeopolitik konumu, bu ülkeyi bağımsızlığından bu yana dış müdahale ve çatışmalara açık bir hale getirmiştir.

Devam edecek