İSRAİL FAKTÖRÜ

Pakistan’daki dinî grupların İsrail’e şiddetle karşı çıkmaları Pakistan kamuoyunun İsrail aleyhtarı hâline gelmesine ve Pakistan hükûmetinin İsrail karşıtı politikalar geliştirmesine neden olmuştur. Bu durumda İsrail, Hindistan’a yaklaşmış Pakistan’a yapılacak olan ABD yardımlarını engellemeye çalışmış ve Afganistan ile birlikte Pakistan’ı İsrail için en önemli düşman ilan etmiştir.

Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte uluslararası alandaki en önemli hamisi ve silah tedarikçisi SSCB’yi kaybeden Hindistan, ABD ile ilişkilerini geliştirmek için İsrail’in ara buluculuğunu kullanmış ve izleyen dönemde Hindistan-İsrail ilişkilerinde kayda değer ilerleme görülmüştür.

1980’li yıllarda İsrail, Pakistan’ın nükleer kapasitesini ortadan kaldırmak üzere birtakım girişimlerde bulunmuş ama Pakistan gizli servisi ISI’nın istihbarat yeteneği ve Pakistan jetlerinin hazır bekleyişi nedeniyle bu girişimler sonuçsuz kalmıştır. Pakistan, bağımsız bir Filistin devleti kurulana dek İsrail ile herhangi bir diplomatik ilişki kurmayacağını kesin olarak belirtmiştir.

ABD İLE İLİŞKİLER

ABD ile Pakistan arasında 1947 yılında kurulan ikili ilişkiler inişli çıkışlı bir seyir izlemiştir. Amerika Birleşik Devletleri, Pakistan'ın genç tarihinde önemli bir rol oynamış ve 14 Ağustos 1947'de bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olmuştur. 1959 yılında ABD ile Pakistan arasında yapılan anlaşma ile ABD herhangi bir saldırı anında Pakistan’a askerî destek sağlama sözü vermiş ancak 1965 yılında gerçekleşen Hindistan-Pakistan Savaşı’nda ABD bu sözünü yerine getirmemiş ve Pakistan nezdinde güvenilir olmayan bir müttefik hâline gelmiştir.

1979 yılında Afganistan’ın SSCB tarafından işgali, Pakistan ile ABD arasındaki ittifak ilişkilerinin derinleşmesine neden olmuştur. Bu dönemde ABD, Pakistan’a 3,2 milyar dolarlık ekonomik ve askerî yardım tedarik etmiş, buna karşılık Pakistan Afganistan’daki Sovyet karşıtı savaşçılara silah ve mühimmat tedarik ederek Sovyetlerin başarı kazanamamasını sağlamıştır.

1954'te Amerika Birleşik Devletleri ve Pakistan arasında Pakistan Silahlı Kuvvetleri'ne askeri eğitim sağlamak üzere Askeri Yardım Danışma Grubu'nun gönderilmesini öngören Karşılıklı Savunma Yardım Anlaşması'nı imzalamıştır.

Sonrasında Pakistan, soğuk savaş sırasında karşılaşılan sorunlarda sürekli olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin yanında yer almıştır. O dönemde Pakistan, Sovyetler Birliği ve Çin ile sınırı olduğundan Amerika Birleşik Devletleri'nin askeri üsleri için jeostratejik bir konum görevi görmüştür. Ancak bu olumlu ilişkiler, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından bozulmuştur.

SSCB’nin ortadan kalkması Pakistan-ABD ilişkilerinin karmaşık ve sorunlu bir döneme girmesine neden olmuştur. Sovyet işgaline karşı kullanılan mücahitlerin Soğuk Savaş sonrası dönemdeki faaliyetlerinin nasıl sınırlandırılacağı iki ülke arasındaki en önemli sorunu teşkil etmiştir. Afganistan işgalinin ve Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından, mücahitlerin Batı dünyasının güvenliğini ve çıkarlarını tehdit ettiği gerekçesiyle, Pakistan hükûmetinin bu güçlere karşı mücadele etmesi ABD tarafından talep edilmeye başlanmıştır.

ABD Kongresi’nde Pakistan’a yapılacak olan yardımın kesintiye uğramasından söz edildiği günlerde, Pakistan’ın Usame Bin Ladin ile ilgili olarak CIA’ya bilgi aktaran Pakistanlıları tutuklaması da Pakistan’ın, ABD’nin kendisini ihmal etmesi hâlinde karşı tedbirler almaktan geri kalmayacağını ortaya koymaya çalıştığını göstermektedir.

Pakistan kendisinin ABD’ye duyduğu ihtiyaçtan ziyade, ABD’nin Pakistan’a muhtaç olduğunu göstermeye çalışmaktadır. Gerçekten de ABD için Pakistan, Afganistan’da kabul edilebilir bir yönetimin varlığını ve Orta Asya’ya erişim yollarını koruma bağlamında göz ardı edilebilir bir ülke değildir.

Devam edecek