2.5. Bağışlar ve Siyasal Yozlaşma

Siyasetin finansmanında bir diğer önemli kalem, parti ya da adayların aldığı bağışlardır. Pek çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de siyaset alanında yapılan bağışlar, siyasi yozlaşmaya yol açan en önemli faktördür.

Siyasal yozlaşma ve yolsuzluk, siyasetin finansmanıyla yakından ilişkilidir. Bu ilişki, siyasetin harcamaları için paraya ihtiyaç duyması ile başlar. Bağışlar, siyasi partilerin propaganda faaliyetlerinin maliyetlerini karşılayabilmeleri için ihtiyaç duyduğu finansmanın kişi veya kuruluşlar tarafından karşılanmasıdır.

Bağışlar, sürekli artış gösteren giderler karşısında partiler açısından çok önemli bir finansman yoludur. Yapılan tespitlere göre bağış gelirleri, parti toplam gelirleri içinde %20’lerden daha fazla orana sahiptir.

Esasen partilerin aldıkları bağış ve yardımlar bir yandan siyasette en büyük kayıt dışı ekonomik kaçağı oluşturmakta diğer yandan siyasi yozlaşmaya kapı aralamaktadır. Zira, bağış ve yardımlar bir karşılık ve beklentiyle yapılmaktadır. Bağış ya da yardım yapan meslek, çıkar grupları, gerçek ve tüzel kişiler siyasi partilere yaptıkları finansman desteğini bir süre sonra nüfuz ticareti, adam kayırma, hatta ihale ve teşvik biçiminde geri alma beklenti ve arzusuyla iktidara baskı yaparlar. Bu durum iktidarın kamu yararı yerine belli kişi ya da kuruluşların yararına iş yapmasına yani siyasal yozlaşmaya yol açar.

Bağışların bir diğer sakıncası ise sermaye sahibi kişilerin siyaseti tahakküm altına alması ve bu yolla azınlığın çoğunluğa hükmetmesidir.

Bu yüzden bağışlar adı altındaki bu yardımlara zamanla belirli katı sınırlamalar getirilmiştir. Siyasi Partiler Kanunu’nda 66. maddesi ile hem yasaklanan hem de izin verilen bağış türleri belirlenmiştir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları ile bunların üst kuruluşları, dernekler, vakıflar ve kooperatifler özel kanunlarda yer alan hükümlere uymak koşuluyla siyasi partilere yardım ve bağışta bulunabilirler. Siyasi partiler, yabancı devletlerden, uluslararası kuruluşlardan, yabancı uyruklu kişiler ile yabancı ülkelerdeki dernek, grup ve kurumlardan herhangi bir surette ayni veya nakdi yardım ve bağış alamazlar.