“Çin’in Bir Kuşak Bir Yol Projesi (One Belt One Road)”

II. BÖLÜM: PROJENİN ÇİN AÇISINDAN DEĞERLENDİRMESİ

II.1. YAVAŞLAYAN EKONOMİ / ÇİN’İN PROJEYE İHTİYACI VAR

Esasen, Çin’in bu projeye politik ve ekonomik açıdan ihtiyacı bulunuyor. Çin ekonomisinin giderek tıkandığı, büyüme rakamlarının yıllar geçtikçe küçüldüğü, işsizliğin ve mutsuz yüz milyonların arttığı görülüyor. Çin, ekonomik büyümeyi sürdürebilmek için, yeni pazarlara ihtiyaç duyuyor.

Öte yandan, Çin’in doğusundaki sahil kesimi ile iç ve batı bölgeler arasında görülen kalkınmışlık ve gelir farkı, Çin’de iç istikrarını tehdit edecek boyuta gelmiştir. Proje sayesinde ekonomik dengesizliklerin giderilmesi planlanmaktadır.

Çin, Kuşak-Yol Projesi ile kendi ekonomisini ayakta tutmayı, ticaret ağını genişletmeyi hedeflemektedir. Çin, liman inşa ettiği veya satın aldığı ülkelerde, demiryolu ağı inşasını da üstlenerek, ülkede üretilen malların satışı için gerekli altyapıyı da hazırlamaktadır.

II.2. PROJENİN SİYASİ ANLAMI / ÇİN’İN GİZLİ EMELLERİ

Çin, Kuşak-Yol projesinin, ülkeler arasında politik uyum yaratacağını, ekonomiler arasında finansal bütünlük oluşturacağını, kazan-kazan ilkesi çerçevesinde bütün taraflara refah sağlayacağını, bütün bunların ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasıyla olacağını söylüyor.

Çin Kuşak-Yol’un, tek ülkeye ait bir strateji olmadığını, jeopolitik oyunların ötesinde, yeni bir uluslararası işbirliği paradigması yarattığını vurguluyor.

Çin, Kuşak-Yol’un giderek gelişen Doğu Asya ekonomileriyle, gelişmiş Batı Avrupa ekonomileri arasındaki ülkeleri birleştirerek, ekonomik kalkınma için büyük potansiyel yaratacağını belirtiyor.

Esasen Çin’in Kuşak-Yol projesi, kazan-kazan prensibi ve paranın, malların ve insanların serbest dolaşımı üzerine kurulmuş bir ekonomik proje olmanın ötesinde, dünya sistemini, ekonomik ve siyasi açıdan yeniden dizayn etme amacı güden daha büyük bir planın parçasıdır.

Projeyle Çin, maden ve enerji kaynaklarına erişimini güvence altına almayı ve küresel planda siyasi hedeflere ulaşmayı amaçlamaktadır.

Çin, bu proje ile ülkeleri kendi yatırımlarına açarak, Yuan’ı küresel para birimi yapmayı ve bu sayede ekonomik ve siyasi açıdan başat aktör olmayı hedefliyor.

Esasen Çin, açıklamalarında bu planları ortaya seriyor. Çin, “ortak geleceğin küresel topluluğunun” kurulacağını ve kendi küreselleşme biçiminin, "hegemonik" Batının küreselleşme biçiminden daha adil, daha kapsayıcı ve daha az yargılayıcı olacağını bildiriyor.

Çin, Kuşak-Yol kapsamında, ekonomik saiklerin ötesine geçen küresel çaplı amaçlar güdüyor.

II.3. ÇİN YUMUŞAK GÜÇ UYGULUYOR

Çin proje nedeniyle oluşacak baskıdan endişe eden ve temkinli davranan ülkeleri “yumuşak güç” uygulayarak ikna etmeye çalışıyor.

Çin, açıkladığı eylem planında, güzergah üzerindeki ülkelerden devlet bursu ile 10 bin öğrenci kabul edeceğini açıklamış ve bu ülkeler arasında film ve sanat festivalleri ile TV ve radyo programlarının artırılacağını belirtmiştir.

Proje kapsamında, deniz turizminin geliştirilmesi, kuşak ülkeleri arasında sportif faaliyetlerin arttırılması ve sağlık alanında işbirliği yapılması planlanmaktadır. Çin’in kurduğu Konfüçyüs Enstitüleri ile eğitim alanında tanıtımlar sağlanmıştır.

Çin aynı amaçla, az gelişmiş ülkelerdeki yayın kuruluşlarına verici, teknolojik sistemler ve uydu sistemleri için ekonomik ve teknik destekte bulunma, medya çalışanlarına eğitim programları gerçekleştirme gibi destekler aracılığıyla, ülke medyaları üzerinde egemenlik kurma çabasındadır.

II.4. PROJE ÇİN’İN MARSHALL PLANI MI?

Kuşak-Yol projesi, ABD'nin 2. Dünya Savaşı sonrasında, Avrupa'nın yeniden inşası ve kendi öncülüğündeki yeni küresel ekonomik düzene entegrasyonunu hedefleyen Marshall Planına atıfla, “Çin'in Marshall Planı” olarak da nitelendiriliyor.

Marshall Planı, 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konmuş, Sovyet yayılması karşısında Avrupa’nın güçlendirilmesi için hazırlanan ekonomik yardım paketidir. Plan dahilinde, 16 ülke ABD'den ekonomik kalkınma yardımı almıştır.

Ancak, Marshall Yardım Programı, Amerikan ekonomisini durgunluktan kurtaran can simidi olmuş, Avrupa ekonomileri plan sayesinde kısmen canlanma göstermişlerse de programdan asıl faydayı Amerika sağlamıştır.

Planın uygulanmasıyla, Avrupa ülkelerindeki neredeyse tüm üretim, imalat ve satış sektörlerindeki işletmelerin % 50'sinden fazlası Amerikalıların eline geçmiştir.

Çin’in Kuşak-Yol projesi, Marshall Planından daha büyük bir ekonomik sonuç doğurma potansiyeline sahiptir. Projenin, Marshall Planı’ndan Dolar bazında 12 kat daha büyük olacağı görülmektedir.