Hava Durumu
Uygulamalarımız
Hızlı Menü
Talât Aydilek
Manavgat Yörükleri
Manavgat, tarihî ve doğal zenginlikleriyle bilinen bir ilçemizdir. Bu bölgenin en belirgin ve derin kökleri, asırlardır süregelen Yörük kültüründe saklıdır. Yörükler, Anadolu'nun engin tarih sahnesinde konar-göçer yaşam tarzlarını doğayla iç içe sürdüren ve bu kültürü günümüze kadar taşıyan bir topluluktur. Manavgat, Yörük kültürünün bu zengin dokusunu barındıran bir merkez olarak onların tarihini, yaşam biçimini ve derin kültürel mirasını gözler önüne serer.
Yörükler, Orta Asya'dan Anadolu'ya göç eden Oğuz Türklerinin torunlarıdır. “Yörük” kelimesi, “yürüyen” anlamına gelir ve bu topluluğun konar-göçer yaşam tarzını simgeler. Tarih boyunca Yörükler, yaylak ve kışlak olarak adlandırılan yerler arasında mevsimsel göçler yapmış, yazın yüksek rakımlı yaylalara, kışın ise daha ılıman bölgelere göç etmişlerdir. Bu yaşam tarzı, doğa ile iç içe, hayvancılıkla geçinen bir toplumsal yapı oluşturmuştur. Manavgat ve çevresi, Yörüklerin bu konar-göçer yaşam tarzına en uygun coğrafyalardan biri olmuştur. Toros Dağları’nın zirvesinde yer alan yaylalar, yaz aylarında hayvanlarını otlatmak için ideal bir ortam sunmuştur.
Manavgat sınırları içerisinde yaşayan başlıca Yörük toplulukları ve göç yolları (alfabetik olarak) aşağıdaki gibidir:
Taşağıl’a bağlı Kaymaz Mahallesi’nde 10 hane, Denizyaka köyünde 10 hane, Taşağıl Karaevli Mahallesi’nde 4 hanedir. Bunlardan bir aile yaylaya göçmektedir. Adıgüzel Yörükleri, Honamlı Yörüklerinin bir koludur. Konya ili Beyşehir ilçesi ile Isparta ili Eğirdir ilçeleriyle sınırlı Manavgat ilçesinin en kuzey sınırında Dumanlı Yaylası’na göçerler. Keçi (davar) beslerler. 15 Nisan’da yaylalarına göçer, Ekim ayının ilk haftasında da dönüş yaparlar. Yaylalarına çıkarken izledikleri yol: Taşağıl, Karaevli Mahallesi, Sağırin köyü, Akyokuş, Hortu, Kuruca Andız Mezarlığı, Sulu Ağacı, Yelli Bel, Gelinuçan, Çilekli Çam, Beşkonak, Kaleler mevkii, Olukköprü, Çayiçi, Ortakonuş, Deve Yokuşu, Dedek, Bolasan köyü, Kartal Çayı, Kızıl Tahta, Türbelik Mezarlığı, Ekiz, Ekiz Değirmeni, Toptaş, Kocaoluk, Mezar Eriği, Kırkdönme, Kahveoluğu, Emredin Beli, Karataş Mevkii, Belağzı, Kirazoğlu, Çamlıyurt, Dumanlı Yaylası (Kocadağ Yaylası).
Kaynak: Taşağıl Kasabasından Şakir Güzel ile kişisel görüşme.
Karaöz köyünde yaşarlar. 367 hanelik köyün 365 hanesi yaylaya göçmektedir. Yazın, Konya ili Seydişehir ilçesi sınırları içerisinde bulunan Ağaçtepesi Yaylası’na göçerler. Yaylaya göç 15 Nisan’da başlar, Ekim ayının ilk haftasında da geri dönüş başlar. Akbaş Yörüklerinin yaylalarına çıkarken izledikleri yol: Karaöz Köyü, Yarbaşı, Gebece köyü, Harmankaya, Örenyaka, Mutiçi, Fersinli, Taşarası, İlvat, Kumlu Kuyusu, Yarpız, Zomana, Alacabel, Oyuklu, Arpalık, Ağaçtepesi Yaylası.
Kaynak: 1938 doğumlu Karaöz köyü muhtarı İsa Yıldırımoğlu ile kişisel görüşme, Nisan 1992.
Manavgat ilçesi Gençler (Gecereme) köyünde yaşarlar. 40 hane kadar olan Araplar Yörüklerinin beş hanesi yaylalarına göçmektedirler. Keçi ve koyun beslerler. 15 Mayıs tarihinde yaylaya göçerler, 15 Ağustos gibi de yayladan dönüş yaparlar. Yaylalarına göçerken şu yolu kullanırlar: Gençler köyü, Fersin Alanı, Murtiçi, Güzelsu (Sülles), Türbe, Çataloluk, Morcatepesi, Akdağ Yaylası. Bu yayla, Akseki ile Bozkır ilçeleri arasında bulunmaktadır.
Kaynak: 1938 Gençler Köyü doğumlu Osman Kuzulu ile kişisel görüşme, 16 Nisan 1992.
Manavgat ilçesi Kızılot köyünde yaşarlar. 250 hanedirler. Bunlardan yalnız bir aile, yaylaya göçmektedir. Koyun ve keçi beslerler. Gündoğmuş ilçesi sınırları içerisinde bulunan Yenice Pazar Yaylası’na göçerler. Yaylalarına ulaşmak için: Kızılot Köyü, Ağaçiçi Mevkii, Uzunlar köyü, İkievciler, Arıkçalı, Çamlıtepe köyü (Namaras), Güneycik köyü, Çürük Mevkii, Bacalanı, Harmancık, Çakılbaşı, Devrendi, Soğukoluk, Gidirese, Gelesandıra, Kurucaalan, Çaşır, Kızıloluk, Göçen Boğazı, Karabuynuzlar Yaylası, Yenice Pazar Yaylası. Söz konusu göç yedi gün sürer. Dönüş dört günde tamamlanır. Yaylaya gidiş 15 Mayıs’tır, dönüş ise ağustos ayı sonlarında başlar.
Kaynak: 1933 Kızılot Köyü doğumlu Hasan Keçer ile kişisel görüşme, 16 Nisan 1992.
Taşağıl-Bekirler’de yaşarlar. Günümüzde konar-göçer yaşam bitmiş durumdadır. Yaylaları Mezit Yaylası ve Ketenli Yaylası’dır. Keçi ve koyun beslerler. Yaylalarına varabilmek için; Bekirler Mahallesi, Taşağıl, Mihrap, Çardak köyü, Beydiğin köyü, Kesikbeli, Başlar, Eynif Ovası, İbradı Beli, Derebucak, Beşkardeşler, Huğlu, Üstünler (Üzümlü-Üskerles), Kısık, Beyşehir, Çiftlik köyü, Hüyük, Mezgit Beli, Mezgit Yaylası, Ketenli Yaylası yolunu izlerler. Yolculukları on- on bir gün kadar sürer. Göç 15 Mayıs’ta başlar. Ekim ayının başlangıcında da geri dönüş başlar.
Kaynak: Bekirler Mahallesi Muhtarı Osman Dilek ile kişisel görüşme, Şubat 1992.
Manavgat, Gebece köyünde yaşarlar. Merkez ile Mahrumçalı mahallelerinden yaylalarına göçerler. Gebece Yörükleri koyun ve keçi beslerler. Birinci yayla yolları: Gebece köyü, Murtiçi, Harmankaya, Nohutçukuru, İlvat, Akseki ilçesi, Boğazkuyu, Toptaş, Ölümüyar, Kızılbelen Yaylası (Akseki İlçesi Çimi yaylası sınırları içerisinde yer alır).
İkinci yayla yolları ise; Gebece köyü, Harmankaya, Nohutçukuru, Taşarası, İmrasan Beli, Donrul, Kaklıktaş, İbek Yaylası (Akseki ile Seydişehir ilçeleri arasındadır.)
Kaynak: 1954 Gebece Köyü doğumlu Hasan Yüksel ile kişisel görüşme, 6 Mayıs 1992.
Manavgat ilçesi Gençler köyünde yaşarlar. 20 hane kadardırlar. Altı hanesi yaylalarına göçmektedirler. Keçi ve koyun beslerler. Gündoğmuş ile Bozkır ilçeleri arasındaki Göktepe Yaylası’na 15 Mayıs itibarıyla göçerler, 15 Ağustos gibi de yayladan dönüş yaparlar. Yaylalarına göçerken; Gençler köyü, Fersin Alanı, Devrentbaşı, Nohutluçukur, Taşarası, Boğazkuyu, Çimi Kuyusu, Ağaçkırıldığı Mevkii, Yenisu, Kovanlık, Göktepe Yaylası yolunu izlerler. Yaylaya göç yedi gün sürer, dönüş de yedi gündür.
Kaynak: 1938 Gençler Köyü doğumlu Osman Kuzulu ile kişisel görüşme, 16 Nisan 1992.
Taşağıl, Beydiğin köyünde yaşarlar. 70 hanenin 30 hanesi Toka Yaylasına göçmektedir. Mayıs ayı içinde yaylaya çıkarlar. Beydiğin köyünden yola çıkarlar. Çimi Yaylası (burada 15 gün kalırlar), Eynif Yaylası (Boğazyurt, burada bir ay kalırlar), Toka Yaylası (burada 1,5 ay kalırlar). Dönüş yolunda da aynı yerlerde aynı sürede kalarak Beydiğin köyüne dönerler.
Kaynak: 1943 Beydiğin köyü doğumlu İbrahim Karabacak ile kişisel görüşme, Haziran 1988.
Taşağıl, Mihrap ve Çardak köyünde yaşarlar. 70 hanenin on hanesi yaylaya göçmektedir. Keçi beslerler. Halvası (Halilovası) Yaylası’na göçerler. Yaylalarına ulaşmak için; Taşağıl-Mihrap, Çardak köyü, Kumada, Sağırin köyü, Akyokuş, Hortu, Kurucaandız Mezarlığı, Suluağacı, Yellibel, Gelinuçan, Çilekli Çam, Beşkonak, Kaleler Mevkii, Gocahanta (Olukköprü), Çayiçi, Ortakonuş, Deveyokuşu, Dedek, Bolasan köyü, Kartal Çayı, Kızıl Tahta, Türbelik Mezarlığı, Ekiz (Yeşilbağ köyü), Ekiz Değirmeni, Toptaş, Kocaoluk, Mezar Eriği, Kırkdönme, Kahveoluğu, Emeredin Beli, Karataş Mevkii, Belağzı, Kirazoğlu, Çamlıyurt, Halvası (Halilovası) Yaylası mevkilerini izlerler.
Kaynak: Taşağıl-Mihrap doğumlu Ali Gündoğdu ile kişisel görüşme.
Sonuç
Günümüzde Yörükler, göçebe yaşam tarzını büyük ölçüde geride bırakmış olsalar da yüzyıllar boyunca doğayla uyum içinde varlıklarını sürdüren Yörükler, bugün hâlâ zengin kültürel miraslarını ve geleneklerini koruyarak yaşatmaktadırlar. Manavgat, Yörük kültürünün izlerini taşıyan, tarihsel ve kültürel derinliği olan bir bölgedir. Yörükler, yüzyıllar boyunca doğayla bütünleşmiş bir yaşam sürdüren, kendine özgü bir topluluk olarak Manavgat’ın kültürel dokusunu zenginleştirmiştir. Bugün bile Yörüklerin mirası, sadece bir yaşam tarzı değil, aynı zamanda bu toprakların ruhunu yansıtan bir değer olarak varlığını sürdürmektedir. Yörük kültürünün korunması ve yeni nesillere aktarılması, Manavgat’ın kültürel zenginliğinin bir parçası olarak büyük bir önem taşımaktadır.